نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسندگان
1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه بینالمللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران.
2 کارشناسی ارشد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه بینالمللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران.
3 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه بینالمللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران
چکیده
روایتشناسی اجتماعی، روایت ابعاد گوناگون و لایههای پنهان متن است و از آنجایی که یک اثر ادبی در انزوا ایجاد نمیشود و به طور کامل بازتاب محیطی است که در آن خلق میشود، روایتشناسی اجتماعی به مطالعۀ ژرفساخت اجتماعی آثار در دورههای مختلف میپردازد. هدف این پژوهش، روایتشناسی اجتماعی چند داستان به قلم معلمان داستاننویس دهههای سی تا چهل در ایران است و نگارنده میکوشد مسائلی همچون: بافتشناسی، مردمشناسی و مسائل فرهنگی، خواستهها، دغدغهها، افکار، جهانبینیها، رابطۀ اجتماع و سیاست، اعتقادات، طبقات اجتماع، فقر، بزهکاری، روستانشینی و... را از دیدگاه معلمان داستاننویس در بطن مدرسه تبیین نماید. بر همین اساس در این پژوهش ضمن مطالعۀ روساخت روایتها (پیرنگ، زبان، حادثه، شخصیتها و...) به واکاوی ژرفساخت آنها (مقولههای معنایی، پیامها، مطالعات جامعهشناختی، روانی و...) نیز پرداخته خواهد شد. نتایج پژوهش حاضر نشان میدهد که قرار گرفتن نویسنده در بطن مکان (مدرسه) تأثیری به سزا در ترسیم اوضاع اجتماعی عصر وی در بستر روایتهای داستانی دارد.
کلیدواژهها
منابع و مآخذ
کتابها
- آلاحمد، جلال (1399)، پنج داستان، چاپ پنجم، تهران: فردوس.
- بایستد، روژه (1314)، ادبیات و جامعه، ترجمه غفار حسینی، تهران: توس.
- بهرنگی، صمد (1384)، قصههای صمد بهرنگی، تهران: خلاق.
- پرویزی، رسول (1357)، شلوارهای وصلهدار، چاپ اول، تهران: زیبا.
- درویشیان، علیاشرف (1375)، روزنامهدیواری مدرسه ما، تهران: شبگیر.
- دستغیب، عبدالعلی (1378)، در آیینه نقد، تهران: حوزه هنری.
- رهبریان، محمدرضا (1395)، مدرسه یا قفس، چاپ اول، تهران:علمی-فرهنگی.
- زرینکوب، عبدالحسین (1361)، نقد ادبی، تهران: امیرکبیر.
- سارتر، ژان پل (1370)، ادبیات چیست؟، ترجمه ابوالحسن نجفی، تهران: زمان.
- عباسی، علی (1393)، روایت شناسی کاربردی، تهران: انتشارات دانشگاه شهید بهشتی.
- فطوره چی، مینو (1384)، سیمای جامعه در آثار سنایی، تهران: امیرکبیر.
- میرصادقی، جمال (1392)، جهان داستان ایران، چاپ اول، تهران: اشاره.
- ولک رنه و آستن وارن (1373)، نظریه ادبیات، ترجمه ضیاء موحد و پرویز مهاجر، تهران: علمی فرهنگی.
مقالات
عسگری حسنکلو، عسگر (1386)، سیر نظریههای نقد جامعهشناسی در ادبیات، مجله ادب پژوهی، ش4، صص43-64.
)