نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران.

2 کارشناسی ارشد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران.

3 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران

چکیده

روایت‌شناسی اجتماعی، روایت ابعاد گوناگون و لایه‌های پنهان متن است و از آنجایی که یک اثر ادبی در انزوا ایجاد نمی‌شود و به طور کامل بازتاب محیطی است که در آن خلق می‌شود، روایت‌شناسی اجتماعی به مطالعۀ ژرف‌ساخت اجتماعی آثار در دوره‌های مختلف می‌پردازد. هدف این پژوهش، روایت‌شناسی اجتماعی چند داستان به قلم معلمان داستان‌نویس دهه‌های سی تا چهل در ایران است و نگارنده می‌کوشد مسائلی همچون: بافت‌شناسی، مردم‌شناسی و مسائل فرهنگی، خواسته‌ها، دغدغه‌ها، افکار، جهان‌بینی‌ها، رابطۀ اجتماع و سیاست، اعتقادات، طبقات اجتماع، فقر، بزهکاری، روستانشینی و... را از دیدگاه معلمان داستان‌نویس در بطن مدرسه تبیین نماید. بر همین اساس در این پژوهش ضمن مطالعۀ روساخت روایت‌ها (پی‌رنگ، زبان، حادثه، شخصیت‌ها و...) به واکاوی ژرف‌ساخت آن‌ها (مقوله‌های معنایی، پیام‌ها، مطالعات جامعه‌شناختی، روانی و...) نیز پرداخته خواهد شد. نتایج پژوهش حاضر نشان می‌دهد که قرار گرفتن نویسنده در بطن مکان (مدرسه) تأثیری به سزا در ترسیم اوضاع اجتماعی عصر وی در بستر روایت‌های داستانی دارد.

کلیدواژه‌ها