نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• محمدجواد احمدیان دهاقانی ¹
• عباس امینی ²

¹ دانشجوی دکتری، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه اصفهان، اصفهان. ایران.

² دانشیار، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

چکیده

این پژوهش در پی آن است که سیر تاریخی و واقعی کشاورزی گلخانه‌ای در ناحیۀ یزدآباد و به‌طور کل در روستاشهر ابریشم را آشکار سازد؛ این امر شامل بررسی دوره‌های توسعه الگوها و تکنیک‌های کشت و نیز تحولات ساختارهای اجتماعی کشاورزی منطقه است. در این راستا، تمرکز عمیق بر یک روستا، بازتابی از روندهای کلان‌تر اجتماعی-اقتصادی است که طی شش دهۀ اخیر در نواحی روستایی ایران پدید آمده‌اند. یک فرض اساسی تحقیق این است که مشارکت‌کنندگان، روایت‌هایی معنادار و جذاب خلق می‌کنند. این روایت‌ها منبعی بی‌بدیل برای آموزش و درک هویت مکانی زیستگاه، کشاورزی گلخانه‌ای، و فعالیت‌های مرتبط با مراحل کاشت، داشت و برداشت، به‌عنوان اشکالی از یادگیری ریشه گرفته در مکان، فراهم می‌آورند. این فرایند، راوی، تدوین‌گر روایت و خواننده را در تجارب یادگیری غنی سهیم می‌سازد. بدین منظور، با ۲۰ تن از فعالان عرصۀ گلخانه‌داری منطقه، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته و ساختارنیافته انجام شد؛ داده‌های گردآوری‌شده از طریق مصاحبه و مطالعه، با بهره‌گیری از تکنیک‌های تحلیل اسناد و تحلیل متن- که از رویکردهای مهم تحقیق کیفی محسوب می‌شوند- مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. بر اساس نتایج به‌دست‌آمده، ناحیۀ مورد مطالعه نخستین مکان در کشور است که به شکلی عمومی اقدام به کشت‌وکار گلخانه‌ای نموده است. عواملی نظیر عرضۀ محصول نوبرانه و رقابت، پدیدۀ خرد شدن اراضی، ضرورت امنیت غذایی، و کمبود روزافزون منابع آبی منطقه، به‌عنوان دلایل اصلی گرایش به این نوع کشت شناسایی شدند. در پایان، پژوهشگران پیشنهاد نمودند که سازۀ گلخانه‌ای چوبی و شیوۀ سنتی کشت گلخانه‌ای، به‌عنوان یک سیستم میراث کشاورزی، به ثبت رسیده و مورد حمایت و توجه نهادهای متولی قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

• کشت‌مردم‌نگاری
• گلخانه‌داری
• تاریخ تحول کشاورزی
• تحلیل روایی
• یزدآباد