مرتضی قلیچ؛ حسین حیدری؛ احمد شکیبا
چکیده
توسعه روستایی، گشودن گرههای معیشتی پیش روی این جوامع به دست خود آنها است و امکان مداخله و تعریف مسائل برای جوامع روستایی بدون توجه به ادراک آنها از نیازهایشان کاری بیهوده و از پیش شکست خورده است؛ لذا برای تحقق توسعه پایدار روستایی، شناخت مسائل اساسی این جوامع از نظرگاه اجتماعات محلی و شناخت ادراک آنها از مسائل و نیازهای خود، ...
بیشتر
توسعه روستایی، گشودن گرههای معیشتی پیش روی این جوامع به دست خود آنها است و امکان مداخله و تعریف مسائل برای جوامع روستایی بدون توجه به ادراک آنها از نیازهایشان کاری بیهوده و از پیش شکست خورده است؛ لذا برای تحقق توسعه پایدار روستایی، شناخت مسائل اساسی این جوامع از نظرگاه اجتماعات محلی و شناخت ادراک آنها از مسائل و نیازهای خود، ضرورتی اجتنابناپذیر است. مقاله حاضر با هدف ادراک و تصور اجتماعات محلی از نیازهای خود و نحوه اولویتبندی آنها تدوین شده است. روش پژوهش کیفی و متکی بر تشکیل گروههای متمرکز و بحثهای گروهی است. میدان مطالعه، روستاهای شهرستان ملکشاهی (27 روستا) است. برای تشکیل گروههای کانونی تلاش شده است از همه اقشار اجتماعات روستایی اعم از دامدار، کشاورز، کارگر، جوانان، زنان و کارمندان در گروه حاضر باشند. تعداد گروههای متمرکز تشکیلشده نیز، 27 گروه است. یافتهها نشان داد که شش دسته نیاز در روستاهای شهرستان ملکشاهی از نظرگاه اجتماع محلی قابل شناسایی است که عبارتند از: نیازهای تأسیساتی، نیازهای شبکه معابر، نیازهای خدماتی، نیازهای اقتصادی، نیازهای کشاورزی و نیازهای نهادی. براساس نوع و توزیع نیازها میتوان نتیجه گرفت که جنس نیازهای روستاهای شهرستان ملکشاهی تا حدود زیادی با یکدیگر همخوان بوده و بخش قابلتوجهی از آنها مربوط به نیازهای زیرساختی است که بیشتر با کیفیت و امکان زیست آنها ارتباط دارد. همچنین ذهنیت جامعه روستایی ملکشاهی درباره نیازها نشان میدهد که این اجتماعات نقشی برای خود و اجتماعات روستایی در حل این مسائل قائل نیستند و بهنوعی تلاش دارد با این مکانیزم مسائل خود را فرافکنی و از خود سلب تقصیر کند.
سیده لیلا تقوی سنگدهی
چکیده
تبرستان یا مازندران بهدلیل موقعیت طبیعی و اقتصادیاش، جایگاه خاصی در ایران باستان و در دوران اسلامی داشته است. این سرزمین دارای شهرها و روستاهای پرجمعیت با درآمد بالا بود و از لحاظ سیاسی نیز تا مدتها توانسته بود استقلال نسبی خود را در کنار حکومتهای مرکزی و حاکم در ایران حفظ کند. مسئله اصلی این پژوهش که به روش تاریخی و با رویکرد ...
بیشتر
تبرستان یا مازندران بهدلیل موقعیت طبیعی و اقتصادیاش، جایگاه خاصی در ایران باستان و در دوران اسلامی داشته است. این سرزمین دارای شهرها و روستاهای پرجمعیت با درآمد بالا بود و از لحاظ سیاسی نیز تا مدتها توانسته بود استقلال نسبی خود را در کنار حکومتهای مرکزی و حاکم در ایران حفظ کند. مسئله اصلی این پژوهش که به روش تاریخی و با رویکرد توصیفی- تحلیلی انجام شده، بررسی اوضاع سیاسی، اقتصادی و مذهبی روستاهای تبرستان در طی قرون پنجم تا نهم هجری قمری است. سؤال اصلی پژوهش این است که روستاها چه نقشی در حوادث سیاسی و فرهنگی و چه جایگاهی در مسائل اقتصادی تبرستان داشتند؟ یافتههای پژوهش بیانگر آن است که منابع بهدلیل جایگاه اقتصادی و موقعیت طبیعی تبرستان، به بیان اوضاع این منطقه در قرون متمادی پرداختهاند. اگرچه به شهرها بیش از روستاها توجه شده است، بااینحال منابع دادههای ارزشمندی درباره روستاها نیز ارائه میکنند، از جمله میتوان به وضعیت مذهبی و سیر رشد تشیع در روستاهای تبرستان، نقش فعال روستاها در حوادث سیاسی، بهویژه در دوره فتوحات، حکومت علویان تبرستان و مرعشیان، اوضاع اقتصادی و انواع محصولات تولیدشده و صادرات آنها به دیگر نواحی و نیز شرح عجایب روستاها اشاره کرد. در کل روستاهای تبرستان نقش تعیینکنندهای در تحولات آن داشتند.
محمدحسین صادقی درویشی؛ اسماعیل سپهوند؛ مهدی نظری
چکیده
چکیده واژه رقیم در قرآن کریم یکی از واژههایی است که معانی متعددی در برگرفته است. امروزه در اردن روستایی به این نام وجود دارد که کوه و غاری به نام رقیم نیز در آنجا معروف است. طبق منابع تفسیری و جغرافی نگاران، اصحاب کهف به این کوه و غارآن پناه بردند و حدود 300 سال در آن به خواب رفتند. با تکیه بر منابع جغرافیایی برخی جغرافی نگاران این روستا ...
بیشتر
چکیده واژه رقیم در قرآن کریم یکی از واژههایی است که معانی متعددی در برگرفته است. امروزه در اردن روستایی به این نام وجود دارد که کوه و غاری به نام رقیم نیز در آنجا معروف است. طبق منابع تفسیری و جغرافی نگاران، اصحاب کهف به این کوه و غارآن پناه بردند و حدود 300 سال در آن به خواب رفتند. با تکیه بر منابع جغرافیایی برخی جغرافی نگاران این روستا را در شهر افسوس و بعضی در سرزمین مغرب (اسپانیای امروزی) و بعضی حتی در مصر می دانند. هدف این است که به صورت منسجم تری به معانی و مقاصد اصلی این واژه بپردازیم. روش تحقیق به شیوه توصیفی_تحلیلی و شیوه گردآوری پژوهش، کتابخانهای و با تکیه بر متون جغرافیایی مسلمانان به صحت و سقم اقوال مختلف پرداخته شده است. یافته ها حاکی از آنست که یک واقعه دینی مذهبی در روستایی به نام رقیم روی داده و بعد از آن این روستا مورد توجه جغرافی نگاران مسلمان و همچنین مورخان و محققان قرار گرفت و نقش و ارزش این روستا بیشتر آشکار گشت. طبق اشاره منابع تفسیری و جغرافی نگاران، اصحاب کهف به این کوه و غار آن روستا پناه بردند و حدود 300 سال در آن به خواب رفتند. بههر حال رقیم در هر سرزمینی که واقع شده است از نظر دینی و تاریخی اهمیت بسیاری دارد و روایتهای مختلفی درباره آن در منابع جغرافیایی وجود دارد که شایسته بررسی بیشتری است.
الهام ملکزاده
چکیده
پس از انقلاب سفید با استفاده از روشی انقلابی و بهمنظور گسترش بهداشت و حل مشکلات مربوط به تأمین بهداشت و درمان روستاییان کشور، تشکیلاتی با عنوان سازمان سپاه بهداشت ایجاد شد. این سازمان عرضهکننده خدمات بهداشتی ـ درمانی، با بهکارگیری منابع ذیقیمت اقتصادی و نیروی انسانی متخصص به ارزیابی مستمر نیاز داشت تا از اتلاف این منابع ...
بیشتر
پس از انقلاب سفید با استفاده از روشی انقلابی و بهمنظور گسترش بهداشت و حل مشکلات مربوط به تأمین بهداشت و درمان روستاییان کشور، تشکیلاتی با عنوان سازمان سپاه بهداشت ایجاد شد. این سازمان عرضهکننده خدمات بهداشتی ـ درمانی، با بهکارگیری منابع ذیقیمت اقتصادی و نیروی انسانی متخصص به ارزیابی مستمر نیاز داشت تا از اتلاف این منابع جلوگیری شود. از طرفی با توجه به اهداف سازمانی این واحد که ارتقای سلامت مهمترین هدف آن اعلام شده بود، ضرورت وجودی و لزوم بررسی عملکرد آن بیشتر احساس میشد. سپاه خدمات اجتماعی زنان روستایی از زیرمجموعههای این برنامه کلان بود که با توجه به خلأ مطالعاتی درباره این موضوع، پژوهش حاضر در صدد است با تمرکز بر ساختار، تشکیلات و اقدامات سپاه مذکور، علاوه بر شناسایی و بررسی چگونگی استقرار و تعامل اهالی روستا با دختران سپاه بهداشت، با روش توصیفی ـ تحلیلی و استفاده از شیوه مطالعات کتابخانهای، به تجزیه و تحلیل فرایند تشکیلاتی آن بپردازد. ضمن آنکه به نتایج حاصل از فعالیتهای سپاه مذکور در جامعه روستایی و تأثیراتی که بر نظام سلامت و بهداشت جامعه نهاده، دست یابد. دستاورد پژوهش حاکی است روستاییان با توجه به شناختی که از فعالیت سپاهیان بهداشت داشتند، بدون مخالفت پذیرای دختران سپاهی بهداشت در مراکز بهداشتی روستاها شدند. زنان روستایی نیز با اعتماد به کار دختران سپاهی، جذب آنان شدند. بین زنان روستایی و دختران سپاهی روابطی برقرار شد که آثار آن در بهداریهای روستا، تنظیم خانواده و صدور شناسنامههای بهداشتی و دیگر کوششها نمایان شد.
رحیم روح بخش اله آباد؛ سیده فاطمه زارع حسینی
چکیده
تحولات دهه چهل ایران در حوزههای مختلف از جمله آموزشوپرورش مبتنی بر اصول انقلاب سفید بود. در این راستا با تشکیل سپاه دانش براساس اصل ششم اصول انقلاب سفید، گسترش سوادآموزی در روستاهای کشور در دستور کار مشترک وزارت فرهنگ و جنگ قرار گرفت. طبق این اصل، افراد دیپلمه میتوانستند خدمت سربازی و نظام وظیفه خود را بعد از یک دوره کوتاه ...
بیشتر
تحولات دهه چهل ایران در حوزههای مختلف از جمله آموزشوپرورش مبتنی بر اصول انقلاب سفید بود. در این راستا با تشکیل سپاه دانش براساس اصل ششم اصول انقلاب سفید، گسترش سوادآموزی در روستاهای کشور در دستور کار مشترک وزارت فرهنگ و جنگ قرار گرفت. طبق این اصل، افراد دیپلمه میتوانستند خدمت سربازی و نظام وظیفه خود را بعد از یک دوره کوتاه آموزش نظامی و روش تدریس، در روستاها به آموزش و سوادآموزی روستاییان بپردازند. البته بعد از مدتی کوتاه حوزه مأموریتی سپاهیان دانش گسترش یافت و فعالیتهای عمرانی در روستاها را نیز شامل شد. به اقتضای این مأموریتها، مراکز و نهادهای چندی برای تقویت سپاهیان دانش اعم از علمی، نظاری، تدارکاتی و ... تأسیس شد. این مقاله با بهرهبرداری از منابع کتابخانهای با محوریت اسناد، بهویژه صورت مذاکرات و مصوبات شورایعالی فرهنگ/ آموزشوپرورش و به روش توصیفی ـ تحلیلی حاکی است که سپاهیان دانش در طی یکدههونیم فعالیت خود در روستاهای کشور موفق شدند نهتنها در سوادآموزی روستاییان، بلکه در عرصه تحولات فرهنگی، اجتماعی و حتی اقتصادی دستاوردهای مفیدی داشته باشند
پروین رستمی؛ روح الله بهرامی؛ سجاد دادفر
چکیده
با اجرایی شدن قانون اصلاحات ارضی بهطور رسمی از سال 1341ش، تقسیم اراضی میان روستاییان کشاورز آغاز شد. بالتبع در روند تقسیم اراضی، موارد بسیاری از اعتراضها و شکواییهها به نحوه و چگونگی تقسیم زمین و بهره مالکانه از سوی کشاورزان و مالکان صورت گرفت. برخی علتهای ظاهری و سطحی را میتوان در بروز نگارش چنین شکواییههایی مشاهده و ...
بیشتر
با اجرایی شدن قانون اصلاحات ارضی بهطور رسمی از سال 1341ش، تقسیم اراضی میان روستاییان کشاورز آغاز شد. بالتبع در روند تقسیم اراضی، موارد بسیاری از اعتراضها و شکواییهها به نحوه و چگونگی تقسیم زمین و بهره مالکانه از سوی کشاورزان و مالکان صورت گرفت. برخی علتهای ظاهری و سطحی را میتوان در بروز نگارش چنین شکواییههایی مشاهده و بررسی کرد، اما عوامل بروز آن به لایههای پنهان دیگری نیز وابسته بود که باعث عدم کارکرد صحیح سازمان اصلاحات ارضی در نحوه تقسیم اراضی شد. این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی در چارچوب نظری «تحلیل لایهای علتها» به علل و عوامل بروز شکواییه کشاورزان و مالکان میپردازد و چهار لایه علت از لایههای ظاهری و سطحی تا عمیق و پنهان را بررسی میکند و در پی یافتن پاسخی به علل ظاهری و پنهان در بروز شکواییهها است. یافته پژوهش نشان میدهد عوامل بروز شکواییههای کشاورزان و مالکان از عوامل ظاهری مانند دخالت مأموران اصلاحات ارضی، ژاندارمها، نفوذ مالکان تا ضعف ساختار و سازمانهای درگیر در اصلاحات ارضی، گفتمان غالب برای انجام اصلاحات و مصادره این گفتمان با الگوی آرمانی شاهی باعث ایجاد ضعفها، آسیبها و کموکاستیها و در نهایت، بروز شکواییهها شده بود. این پژوهش به مطالعه موردی استان کرمانشاه در روند اجرای اصلاحات ارضی میپردازد.