مهشید سادات اصلاحی؛ علی اکبر جعفری
چکیده
باشگاه جوانان روستایی در سال 1338هـ. ش با کمک سپاهیان ترویج و آبادانی، بهمنظور مشارکت دادن جوانان روستایی در شهرهای مختلف تشکیل شد. این باشگاهها با فعالیتهای گوناگون نقش مهمی در ارتقای انسجام اجتماعی، توانمندسازی و آموزش جوانان روستایی، پرورش حس تعلق و ایجاد فرصتهایی برای آموزش در بین جوانان روستایی داشت. بر این اساس، پرسـش ...
بیشتر
باشگاه جوانان روستایی در سال 1338هـ. ش با کمک سپاهیان ترویج و آبادانی، بهمنظور مشارکت دادن جوانان روستایی در شهرهای مختلف تشکیل شد. این باشگاهها با فعالیتهای گوناگون نقش مهمی در ارتقای انسجام اجتماعی، توانمندسازی و آموزش جوانان روستایی، پرورش حس تعلق و ایجاد فرصتهایی برای آموزش در بین جوانان روستایی داشت. بر این اساس، پرسـش اصـلی پژوهش ایـن اسـت کـه: اقدامات باشگاه جوانان روستایی اصفهان چه نقشی در توانمندسازی جوانان روستایی داشت؟ ایـن پژوهش با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و بـا اسـتفاده از اسـناد آرشـیوی نویافته و منابع کتابخانهای، به ارزیابی عملکرد باشگاه جوانان روستایی اصفهان از تشکیل تا پایان در دوره پهلوی دوم (1338 ـ 1357هـ. ش) میپردازد. گفتنی است که این اسناد نویافته و بررسیشده تنها مربوط به استان اصفهان و شهرستانهای تابعه آن است. یافتههای پژوهش نشان میدهند این باشگاه با آگاهی دادن در زمینه روشهای نوین کشاورزی، افزایش تولیدات دامی، گسترش و بهبود صنایع روستایی و راهنمایی روستاییان، در آبادانی و توسعه روستاهای اصفهان نقش مؤثری ایفا کرد و توانست نیازهای روستاییان را مرتفع سازد. همچنین نقش سازندهای را در توسعه اجتماعی و اقتصادی مناطق روستایی اصفهان داشت.
رضا عارفی
چکیده
تاریخنگاری سنتی افغانستان بهطور اغلب سیاستمحور و متمرکز بر طبقات بالای جامعه است، اما با پیدایش جریان چپ در افغانستان روند مسلط تاریخنویسی در این کشور نیز متحول شد و طبقات فرودست اجتماعی مانند دهقانان بهمنزله گروههای تاریخساز مورد توجه قرار گرفتند. جریان مذکور به طبقه دهقانان توجه خاصی داشت؛ زیرا بیشتر از نیمی جمعیت ...
بیشتر
تاریخنگاری سنتی افغانستان بهطور اغلب سیاستمحور و متمرکز بر طبقات بالای جامعه است، اما با پیدایش جریان چپ در افغانستان روند مسلط تاریخنویسی در این کشور نیز متحول شد و طبقات فرودست اجتماعی مانند دهقانان بهمنزله گروههای تاریخساز مورد توجه قرار گرفتند. جریان مذکور به طبقه دهقانان توجه خاصی داشت؛ زیرا بیشتر از نیمی جمعیت افغانستان در روستاها زندگی میکردند و زندگی کشاورزی داشتند. از همین منظر، آنان رهاورد انقلاب سوسیالیستی را در بین جمعیت روستایی، بهخصوص دهقانان جستوجو کردند.مسئله اصلی پژوهش حاضر چگونگی بازتاب جایگاه دهقانان در اندیشه جریان چپ افغانستان است. این تحقیق با شیوه تحلیلی ـ توصیفی و با رهیافت تحلیل طبقاتی در پی پاسخگویی به مسئله فوق است. یافتههای پژوهش نشان میدهند حزب دموکراتیک خلق وابسته به خط فکری مسکو، برنامه اصلاحات ارضی را در صدر برنامههای خویش قرار دادند. جریان شعله جاوید نیز با توجه به خاستگاه مائویی آن در صدد دستیابی به جایگاهی در روستاها بودند. آنها مانند مائو میخواستند انقلاب سوسیالیستی را از طریق روستاها و با نیروی دهقانی به سرانجام برسانند، اما بیسوادی دهقانان، عرف و باورهای دینی، مهمترین چالش در برابر ترویج اندیشه جریان چپ در روستاها قرار داشتند، تفکر چپگرایی نهتنها در بین دهقانان گسترش نیافت، بلکه روستاهای افغانستان عملاً به مهمترین سنگر مخالفان جریان چپ تبدیل شد.
غلامرضا زائری
چکیده
دشتی بهعنوان یک گستره سیاسی- اداری در طول تاریخ تغییرات زیادی را تجربه کرده است. از سال 1359ش به این طرف این عنوان بر شهرستانی در میانه استان بوشهر اطلاق شده است، اما پیش از آن، عنوان یادشده گاهی بر ماندستان تاریخی منطبق شده و گاهی آنقدر وسعت یافته که ماندستان یکی از بلوکات پنجگانه آن بهشمار آمده است. این ناحیه در تمام مفاهیم خود، ...
بیشتر
دشتی بهعنوان یک گستره سیاسی- اداری در طول تاریخ تغییرات زیادی را تجربه کرده است. از سال 1359ش به این طرف این عنوان بر شهرستانی در میانه استان بوشهر اطلاق شده است، اما پیش از آن، عنوان یادشده گاهی بر ماندستان تاریخی منطبق شده و گاهی آنقدر وسعت یافته که ماندستان یکی از بلوکات پنجگانه آن بهشمار آمده است. این ناحیه در تمام مفاهیم خود، تا روزگار نزدیک به ما فاقد نقطه شهری بوده است. روستاهای پرشمار اما کمجمعیت آن که با فاصله ناچیزی از یکدیگر قرار داشتند، یکی از مشخصههای مهم این منطقه را تشکیل میداد. انزوای جغرافیایی این مجموعه روستایی به علت محصور بودن در یک ناحیه بیابانی و دوری از راههای مواصلاتی عمده، زمینهای فراهم کرده بود تا سنتهای تاریخی آن از تأثیرات دیگر نقاط تا اندازه زیادی محفوظ بماند. با توجه به ظهور علما و ادبای برجسته از این منطقه، سنن سوادآموزی آن، یکی از ویژگیهای قابل مطالعه روستاهای این منطقه محسوب میشود.واکاوی کیفیت سوادآموزی همگانی با هدف روشن ساختن چگونگی آموزش سواد خواندن و نوشتن، سطوح سواد روستاییان، شناخت منابع آموزشی و نوع و کاربرد تربیت علمی در روستاهای منطقه دشتی، مسئله پژوهش حاضر است. این پژوهش به روش توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از منابع مکتوب صورت گرفته است. نتایج این پژوهش نشان داد که آموزش در چند سطح انجام میشده، خواندن بر نوشتن ارجحیت داشته و متون مذهبی و ادبی تنها منابع آموزشی مردم این منطقه بودهاند؛ زیرا هدف اهالی از سوادآموزی، درک بهتر مفاهیم مذهبی و رفع مشکلات فقهی در زندگی شخصی و اجتماعی بوده است.
بابک زیلاب پور
چکیده
ایل قشقایی، یکی از ایلهای جنوب ایران است که مرکز اصلی آن در ایالت فارس بزرگ بود. قشقاییها در وقایع سیاسی و نظامی ایالت فارس بعد از سقوط حکومت صفویان شرکت داشتند. نوشتار حاضر درصدد پاسخگویی به این سؤال است که ایل قشقایی، بهویژه رؤسای آن در دوره زمانی 1135-1210ق از نظر سیاسی چه وضعیت و تغییر و تحولاتی داشتند و پراکندگی جغرافیاییشان ...
بیشتر
ایل قشقایی، یکی از ایلهای جنوب ایران است که مرکز اصلی آن در ایالت فارس بزرگ بود. قشقاییها در وقایع سیاسی و نظامی ایالت فارس بعد از سقوط حکومت صفویان شرکت داشتند. نوشتار حاضر درصدد پاسخگویی به این سؤال است که ایل قشقایی، بهویژه رؤسای آن در دوره زمانی 1135-1210ق از نظر سیاسی چه وضعیت و تغییر و تحولاتی داشتند و پراکندگی جغرافیاییشان چگونه بود؟ یافتههای مقاله نشان میدهد که ایل قشقایی در حکومتهای افشار و زند دو روند سازش و همکاری و تقابل و مخالفت در پیش گرفتند. بیشتر اطلاعات از ایل قشقایی شامل رؤسای آن ایل است که از تیره شاهیلو بودند. اولین شخص از رؤسای قشقایی که دادههای تاریخی بیشتری از او وجود دارد، اسماعیلخان کور قشقایی است. بعد از درگذشت کریمخان، قشقاییها نیز درگیر اختلافهای جانشینان کریمخان زند شدند. قشقاییها تا پایان حکومت زند از زندیها حمایت کردند. رؤسای قشقایی که بر طوایف ریاست داشتند، حداقل از زمان حکومت زند لقب ایلبیگ داشتند. پراکندگی جغرافیایی، مالکیت و ییلاق و قشلاق ایل قشقایی در ایالت فارس بزرگ بود.
محمدحسین فروغی
چکیده
خارک، یکی از جزایر بزرگ در منتهیالیه خلیج فارس است که هرچند بهدلیل نداشتن خاک کافی فاقد استعداد کشاورزی است، اما منابع مختصر آب شیرین، سواحل عمیق و نزدیکی به درگاه ورودی دهانه اروندرود در طول تاریخ اهمیت ویژهای به آن داده است. ساکنان محدود این جزیره با صیادی، کشاورزی مختصر و خدماترسانی به کشتیهای عبوری امرار معاش میکردند. ...
بیشتر
خارک، یکی از جزایر بزرگ در منتهیالیه خلیج فارس است که هرچند بهدلیل نداشتن خاک کافی فاقد استعداد کشاورزی است، اما منابع مختصر آب شیرین، سواحل عمیق و نزدیکی به درگاه ورودی دهانه اروندرود در طول تاریخ اهمیت ویژهای به آن داده است. ساکنان محدود این جزیره با صیادی، کشاورزی مختصر و خدماترسانی به کشتیهای عبوری امرار معاش میکردند. بقایای زندگی و آثار باستانی متعدد و متنوع از اقوام مختلف و جهانگشایان در این جزیره نشان میدهد که موقعیت راهبردی خارک در ژئوپلیتیک خلیج فارس بهعنوان دروازه میانرودان و خوزستان در مسیر شرق به غرب مورد عنایت اقوام بوده و رونق و جمعیت آن همواره تابعی از این متغیر مهم بوده است. در این راستا، استقرار هلندیان و انگلیسیها برای تجارت و پیگیری اهداف سیاسی در دوران پس از اکتشافات جغرافیایی در این جزیره، جایگاه تعیینکننده خارک را نشان میدهد. علاوهبراین، در برخی از دورههای تاریخی، این جزیره کارکرد تبعیدگاهی و زندان هم داشته است که تبعید زندانیان چپ به آنجا، آخرین خاطرات خارک از کارکردهای گذشته این جزیره است. خارک کنونی اما هویتی متفاوت پیداکرده است که وابسته به نفت است. پژوهش حاضر بهدنبال یافتن تأثیرات صنعت نفت بر هویت نوین این جزیره است. نتایج تحقیق که از راه مطالعه اسنادی و کتابخانهای بهدستآمده، نشان میدهند تصمیم کنسرسیوم نفتی طرف قرارداد با شرکت ملی نفت ایران بر صادرات نفت ایران از خارک، هویت جدیدی به جزیره داده است. صنعتی شدن خارک بهعنوان یک متغیر مهم در تغییر جایگاه جزیره خارک از شرایط قدیم به شرایط کنونی بوده و موقعیت این جزیره را در منطقه و جهان تحت تأثیر خود قرار داده است.
پوریا اسمعیلی؛ عباس برومند اعلم؛ محسن بهرام نژاد؛ امیرحسین حاتمی
چکیده
این نوشتار اقدامات و چگونگی عملکرد سلجوقیان را در نظام آبیاری اراضی زراعی و باغی شرح میدهد. سرزمین ایران بهخاطر وسعت و تنوع اقلیمی خاص، در میان سرزمینهای اسلامی از اهمیت بسزایی برخوردار است؛ نیمۀ جنوبی و برخی از مناطق شرقی ایران، بهسبب کمبود بارندگی و نیز اقلیم گرمسیری، همواره مشکلاتی را برای کشاورزان در طول تاریخ ایجاد کرده ...
بیشتر
این نوشتار اقدامات و چگونگی عملکرد سلجوقیان را در نظام آبیاری اراضی زراعی و باغی شرح میدهد. سرزمین ایران بهخاطر وسعت و تنوع اقلیمی خاص، در میان سرزمینهای اسلامی از اهمیت بسزایی برخوردار است؛ نیمۀ جنوبی و برخی از مناطق شرقی ایران، بهسبب کمبود بارندگی و نیز اقلیم گرمسیری، همواره مشکلاتی را برای کشاورزان در طول تاریخ ایجاد کرده است که حاکمان سلجوقی هم از این قاعده مستثنی نبودند و با توجه به اینکه عایدات حاصل از زراعت برای آنان حیاتی بود؛ بنابراین بهناچار تمهیداتی را اندیشیدند. در همین راستا این سؤال مطرح میشود که عملکرد سلجوقیان در مدیریت نظام آبیاری چگونه بود؟ فرضیۀ حاصله چنین است که سلاجقه با توجه به شرایط اقلیمی و نیز اولویت بخشیدن به مناطق کمآبی که از نظر اقتصادی مهمتر بودند، مسئلۀ کمبود آب را مدیریت نمودند. این مقاله با بهرهگیری از روش پژوهش تاریخی مبتنی بر توصیف و تحلیل، طبق نظریۀ ویتفوگل ابعاد و زوایای موضوع را بررسی مینماید. یافتههای تحقیق نشان میدهد که سلاجقه در اکثر مواقع، بهویژه در عصر انحطاط، تنها در نقاطی به حفر چاه و احداث قنات میپرداختند که محصولات خاص و کمیابی، مثل برخی از میوههای گرمسیری را پرورش میدادند؛ زیرا فروش چنین محصولاتی باعث میشد تا عایدات بیشتری وارد خزانۀ سلطان سلجوقی شود و تا حدودی کسری نقدینگی جبران گردد. بااینحال هزینۀ هنگفت وسایل آبیاری اراضی بر عهدۀ زارعان بود که باعث نارضایتی آنان شده بود.